جریان كُند رودخانه موسیقی

مهدی وجدانی از جمله آهنگسازان جوانی است كه چندان قصد ندارد در جهت جریان موسیقی نابسامان كشور، آهنگ بسازد. دومین آلبوم وی با عنوان «تاریكی زیبا» كه اخیراً منتشر شده، حاوی موسیقی بی كلام و بسیار ملایم است . نشر این آلبوم در بازار موسیقی پاپ و راك امروز، بسیاری از كارشناسان را متعجب كرده است.این آهنگساز كه سابقه ساخت موسیقی برای فیلم و تئاتر را نیز دارد، «موسیقی آرامش» را موسیقی مورد نیاز جوان امروز می داند و معتقد است موسیقی پاپ مسیر صحیحی را در كشور طی نمی كند.آنچه در پی می خوانید حاصل گفتگوی گروه آیینه هنر با مهدی وجدانی است. ● تعریف شما از موسیقی پاپ چیست؟ ▪ موسیقی پاپ یعنی موسیقی كه عامه مردم با آن ارتباط برقرار می كنند و آن را می پسندند. در تعریف این واژه دو عنصر«عامه مردم» و «استقبال و رضایت» حائز اهمیت است. اصولا موسیقی پاپ برخاسته از جنبش پاپ آرت در اواخر قرن ۲۰ است. هنر پاپ از دل زندگی روزمره مردم بوجود آمد و در شاخه های هنرهای تجسمی و موسیقی تجلی یافت. ● موسیقی هایی كه اخیرا با عنوان پاپ منتشر می شوند آیا واقعا در این سبك می گنجند؟ تا چه اندازه شناخت این سبك در ماندگاری اثر به آهنگساز و خواننده كمك می كند؟ ▪ متاسفانه در حال حاضر، هر موسیقی ای را تحت عنوان موسیقی پاپ به خورد جامعه می دهند و جالب آنكه دست اندركاران نیز كاملا به این معضل اشراف دارند.همان طور كه گفتم، موسیقی پاپ یعنی عامه پسند، خواه با كلام باشد، خواه بی كلام. ولی واقعا كدامیك ازآلبومهای حال حاضر بازار موسیقی، مردم پسند است؟ كدام اثر در موسیقی پاپ در دوره جدید ماندگار بوده است؟ من معتقدم كه موسیقی پاپ تاریخ مصرف دارد و باید باتوجه به نیاز اجتماعی و درگیری های ذهنی مردم، موسیقی مناسب خلق شود. ● از خلق موسیقی صحبت كردید. به نظر شما چه عناصری برای خلق یك اثر در حیطه موسیقی لازم است. چه امكاناتی در آفرینش خلاقانه یك اثر هنری موسیقی دخیل است؟ ▪ همان طور كه خود اشاره كردید، عنصر اول كه به فرد برمی گردد، خلاقیت و نبوغ است. این استعداد فردی در كنار وسایل و ابزار، امكان ظهور می یابد. متاسفانه در موسیقی امروز جامعه، بحث خلاقیت و شناخت علم موسیقی به فراموشی سپرده شده و هركسی با یك كیبورد خود را آهنگساز و تنظیم كننده معرفی می كند! ● با توجه به طیف وسیعی از جوانان فعال درهنر موسیقی كه به سبك پاپ گرایش دارند، فكر می كنید می توان امید داشت كه رقابت ما بین گروه های موجود به بهبود كیفیت آثار منجر شود؟ ▪ از آنجایی كه حافظه دیداری مردم از حافظه شنیداری شان قوی تر است لذا استقبال از یك اثر خوب نیز مقطعی وزودگذر است و آثار نازل خیلی زود جای آثار خوب و ارزنده را در ذهن می گیرند.بحث رقابت تنها مربوط به طیف خاصی می شود و دیگر كسانی كه در این حوزه فعالیت می كنند تنها به دنبال دیده شدن هستند و این وضع نیز به تولید موسیقی ناخوشایند و دامن زدن به اوضاع نابسامان موسیقی ختم خواهد شد. ● نقش بزرگان موسیقی در این هرج و مرج بازار موسیقی كجاست؟آهنگسازان جوان ما تا چه حد وامدار بزرگان و اساتید رشته هستند؟ ▪ باید این واقعیت را قبول كرد كه فقط درظاهر، ارزش كاری اساتید حفظ می شود.هرچند هنوز هم هنرآموزانی وجود دارند كه زیر نظر یك استاد پرورش یافته اند و خود را مدیون ایشان می دانند. متأسفانه در جامعه هنری ما، پیشكسوتان به راحتی فراموش می شوند و دیگر هیچ حمایتی از آنان صورت نمی گیرد. ● به بحث جوانان برگردیم. فكر می كنید بتوان با روش صحیح و اصولی و با موسیقی مناسب و فاخر، نیاز جوانان را به موسیقی اقناع كرد؟ ▪ لازم است اول موسیقی فاخر را تعریف و معرفی كنیم. موسیقی فاخر یعنی موسیقی ای كه ریشه درآئین ها و سنت های ملی و مذهبی ایران داشته باشد. اما آیا واقعا جامعه از چنین موسیقی ای استقبال می كند؟ باید واقع بین بود؛ چون مولانا، فردوسی و دیگر نام آوران ادب كشور، آنچنان كه شایسته ایشان است به نسل ما شناسانده نشده اند.جوان امروز، اینان را بیگانه با فرهنگ مدرن جامعه می داند.یكی از دلایلی كه موسیقی ما در سطح بین المللی حرفی ندارد، به خاطر عدم شناخت از ریشه ها و غنای موسیقی ایران است. اگر این دانش حاصل شود، مطمئنا آثار مطلوبی تولید می شد كه ابتدا در جامعه و سپس درعرصه های بین المللی مطرح خواهد شد. ● مسوولین چطور می توانند تجارب و علوم آهنگسازان مطرح ایران و جهان را در دسترس علاقه مندان این هنر قرار دهند؟ ▪ فكر می كنم مهمترین معضل موسیقی ما در دو موضوع خلاصه می شود. یكی آموزش ناصحیح و دوم كمبود كتاب های موسیقیایی. متأسفانه هر كسی شش ماه كلاس فلان ساز را رفت مدرس یا آهنگساز می شود! نگاهی به وضعیت آموزشگاه ها كنید. بیشتر آموزشگاه ها تبدیل به محل درآمدزایی كاذب شده است.درست مانند بلایی كه بر سر كلاس های كنكور آمده .حالا بر فرض مثال كسی كه آكادمیك موسیقی را می داند یا درحال آموزش صحیح است باید برای یافتن پاسخ پرسش های خود به كدام مرجع كه به زبان فخیم نوشته شده باشد رجوع كند؟ از كجا پارتیتور فلان آهنگساز را پیدا كند تا آن را تجزیه و تحلیل كند؟مسوولان بایدبه شكل كارشناسی و آسیب شناسی عمل كنند و از همه مهمتر دربخش اجرایی با استفاده از كارشناسان خبره این هنر قوی كار كنند.به نظر من برخی با ذات موسیقی مشكل دارند و تا تكلیف این موضوع مشخص نشود جریان رودخانه موسیقی همچنان كند خواهد بود. ● آیا بازار موسیقی ما به خوبی نیاز سنجی می شود؟ چگونه می توان رونق را به بازار موسیقی امروز باز گرداند؟ ▪ به نظر من مركز موسیقی به جای آنكه وقت خود را بیش از حد برای صدور مجوز آثار موسیقی تلف كند، شورایی جهت نظارت بر نحوه عملكرد شركت های پخش موسیقی تشكیل دهد. در حال حاضر، اخذ مجوز چهل درصد دغدغه یك هنرمنداست. بعد از آن باید به مانند یك بازاریاب به دنبال شركتی باشد تا بتواند اثرش را عرضه كند. واقعا جایگاه یك هنرمند چرا باید تا این حد تنزل كند؟اكنون اوضاع چنان بغرنج است كه هیچ شركتی هزینه ای برای یك آلبوم نمی كند پس تمام مخارج به عهده صاحب اثر است. با این شرایط چرا باید به فكر آلبوم بعدی بود؟

مصاحبه: روزنامه ابرار